سرطان دهانه رحم (Cervical carcinoma)
سرطان دهانه رحم یک بدخیمی است که از سلولهای دهانه رحم منشأ میگیرد. این سرطان سومین سرطان شایع زنان در حوزه ژنیکولوژی (پس از سرطان آندومتر و سرطان تخمدان) است.
اپیدمیولوژی
معمولاً در زنان جوانتر ظاهر میشود و میانگین سن بروز آن حدود ۴۵ سال است.
عوامل خطر
عفونت با ویروس HPV نوع ۱۶ و ۱۸ (در اغلب موارد به جز موارد نادری مثل کارسینوم شفاف یا مزونفریک).
داشتن شرکای جنسی متعدد یا داشتن شریک جنسی مردی که خودش شرکای جنسی متعدد دارد.
شروع رابطه جنسی در سن پایین.
زایمانهای زیاد.
ضعف سیستم ایمنی.
برخی انواع ژنتیکی HLA (آنتیژنهای لنفوسیتی انسانی)
مصرف قرصهای ضدبارداری خوراکی.
سیگار (بهجز نوع آدنوکارسینوم دهانه رحم).
علائم بالینی
خونریزی واژینال
ترشح واژینال
در مراحل بدون علامت: نتیجه غیرطبیعی در تست غربالگری سرطان دهانه رحم (مثل پاپ اسمیر غیر طبیعی)
پاتولوژی
منشأ سرطان تهاجمی دهانه رحم معمولاً نئوپلازی داخل اپیتلیالی دهانه رحم (CIN) است.
زیرگونهها
انواع بافتشناسی
- سرطان سلول سنگفرشی (اسکواموس): حدود ۸۰ تا ۹۰٪ موارد را شامل میشود و با تماس با ویروس HPV در ارتباط است.
- آدنوکارسینوم دهانه رحم: کمتر شایع (۵-۲۰٪) با زیرگونههایی از جمله:
- کارسینومای سلول شفاف دهانه رحم
- کارسینومای اندومتریوئید دهانه رحم (~۷٪ از آدنوکارسینومها)
- کارسینومای موکینی دهانه رحم
- آدنوما مالینیوم (~۳٪ از آدنوکارسینومها)
- کارسینومای سروزی دهانه رحم
- کارسینومای مزونفریک دهانه رحم (~۳٪ از آدنوکارسینومها)
- تومور نورواندوکرین دهانه رحم
- سرطان سلول کوچک دهانه رحم: نادر (۰.۵ تا ۶٪)
- سرطان آدنواسکواموس دهانه رحم: نادر
محل ایجاد
کارسینوم سلول سنگفرشی دهانهی رحم از محل اتصال سنگفرشی-ستونی (squamocolumnar junction) منشأ میگیرد، در حالیکه آدنوکارسینومها از آندوسرویکس (بخش درونی دهانهی رحم) منشاء میگیرند. در بیماران جوان، محل اتصال سنگفرشی-ستونی بر روی اکتوسرویکس (بخش خارجی دهانهی رحم) قرار دارد، اما با افزایش سن، به سمت کانال اندوسرویکس عقبنشینی میکند.
بنابراین تومورهای دهانهی رحم در بیماران جوان معمولاً رشد بیرونزننده (اگزوفیتیک) دارند و با افزایش سن تمایل به رشد دروننفوذی (اندوفیتیک) پیدا میکنند.
ویژگیهای تصویربرداری
MRI (روش تصویربرداری اصلی)
برای آنکه تومورها در تصویربرداری قابل مشاهده باشند، باید حداقل در مرحلهی IB یا بالاتر باشند (رجوع شود به مراحلبندی FIGO). امآرآی MRI روش تصویربرداری انتخابی برای نشان دادن تومور اولیه و ارزیابی گسترش موضعی آن است. بیماری متاستاتیک (پخششده) بهتر است با سیتیاسکن یا PET، در صورت در دسترس بودن، ارزیابی شود.
اگرچه سیستم مرحلهبندی FIGO مبتنی بر یافتههای بالینی است، نسخه بازبینیشدهی سال ۲۰۰۹ استفاده از تصویربرداری را بهعنوان مکمل مرحلهبندی بالینی تشویق میکند، امآرآی MRI میتواند بیماران را برای انتخاب بهترین گروه درمانی (جراحی اولیه یا شیمیدرمانی و پرتودرمانی ترکیبی) طبقهبندی کند. تومورهای مرحلهی IIA و پایینتر معمولاً با جراحی درمان میشوند.
سونوگرافی
جرم هیپواکو و هتروژن که دهانهی رحم را درگیر کرده است.
- ممکن است افزایش عروق خونی را در داپلر رنگی نشان دهد.
- گرچه سرطان دهانهی رحم بهصورت بالینی مرحلهبندی میشود، سونوگرافی میتواند بهعنوان مکمل مفیدی برای نشان دادن موارد زیر به کار رود:
- اندازهی تومور (کمتر یا بیشتر از ۴ سانتیمتر)
- درگیری پارانترم (بافت اطراف رحم)
- نفوذ تومور به داخل واژن
- نفوذ تومور به اندامهای مجاور
- هیدرونفروز: بهمعنای تومور مرحلهی IIIB است.
CT Scan (سیتیاسکن)
بهطور کلی سیتیاسکن در ارزیابی تومور اولیه چندان مفید نیست، اما میتواند در ارزیابی بیماری پیشرفته مفید باشد. در درجه اول برای بررسی بزرگشدگی غدد لنفاوی انجام میشود،اما همچنین در تعیین بیماری پیشرفته، پایش متاستازهای دوردست، برنامهریزی برای محل پرتودرمانی و هدایت بیوپسی از راه پوست کاربرد دارد.
در سیتیاسکن، تومور اولیه ممکن است کاهش جذب (hypoenhancing) یا همجذب (isoenhancing) نسبت به استرومای طبیعی دهانهی رحم داشته باشد (حدود ۵۰٪ موارد).
MRI (امآرآی)
یک پروتکل اختصاصی MRI اغلب برای ارزیابی بهینهی تصویربرداری مفید است.
استرومای طبیعی دهانهی رحم دارای سیگنال پایین است و کنتراست ذاتی خوبی برای تومور که سیگنال بالایی دارد فراهم میکند.
- T1: معمولاً همسیگنال با عضلات لگنی است.
- T2
- سیگنال بالا نسبت به سیگنال پایین استرومای دهانهی رحم
- سیگنال بالا در T2 مستقل از نوع بافتشناسی وجود دارد.
- T1 C+ (Gd)
- بهطور روتین از ماده حاجب استفاده نمیشود، اما در تومورهای کوچک که برای تراکلکتومی (برداشتن دهانهی رحم) در نظر گرفته میشوند ممکن است مفید باشد.
- در تصاویر T1 تقویتشده با ماده حاجب، تومور بهصورت ناحیهای با سیگنال بالا نسبت به سیگنال پایین استرومای دهانهی رحم دیده میشود.
Nuclear medicine (پزشکی هستهای)
- PET-CT
ترکیب PET-CT با MRI لگن اغلب بهعنوان راهبرد تصویربرداری برای مرحلهبندی سرطان دهانهی رحم استفاده میشود.
Treatment and prognosis (درمان و پیشآگهی)
پیشآگهی تحتتأثیر عوامل زیادی قرار دارد، از جمله:
- استیج یا مرحلهی تومور
- حجم تودهی اولیه
- درجهی بافتشناسی
سیستم مرحلهبندی FIGO رایجترین روش استفادهشده است (رجوع به مرحلهبندی سرطان دهانهی رحم).
نرخ بقای پنجساله بین ۹۲٪ برای بیماری مرحلهی I و ۱۷٪ برای مرحلهی IV متغیر است. یکی از نقشهای کلیدی رادیولوژیست، کمک به تعیین مرحلهی بیماری است، زیرا این امر مسیر درمان مناسب (جراحی یا شیمی-پرتودرمانی) را مشخص میکند.
در زمان نگارش این متن، تفاوت بین مرحلهی IIA و IIB بهعنوان معیاری مهم برای تصمیمگیری دربارهی قابلعمل بودن بیمار در نظر گرفته میشود.
Differential diagnosis (تشخیص افتراقی)
در صورت وجود تودهای درگیرکنندهی دهانهی رحم، موارد زیر را در نظر بگیرید:
- پولیپ دهانهی رحم
- لیومیوم (فیبروم) دهانهی رحم
- تهاجم به دهانهی رحم از سوی:
- بدخیمی اولیه رحم
- سرطان واژن
- لنفوم دهانهی رحم
- آدنوم بدخیم: اغلب بهعنوان زیرگونهای از آدنوکارسینوم موکینی دهانهی رحم در نظر گرفته میشود.
- متاستاز به دهانهی رحم
- بارداری خارج رحمی دهانهی رحم: در زنان در سن باروری با سطح بالای βHCG باید در نظر گرفته شود.
پزشک خوب بیماری را درمان میکند؛ پزشک بزرگ، بیمار دچار این بیماری را درمان میکند.
نکات کاربردی
تصویربرداری T2 MRI برای ارزیابی تهاجم پارانترمال (مرحلهی IIB) بسیار حیاتی است تا مشخص شود آیا بیمار کاندیدای جراحی هست یا نه.
تشخیص
جهت چک آپ و غربالگری و همچنین اگر در معرض عوامل خطر سرطان دهانه رحم هستید یا نتایج غربالگری شما غیرطبیعی بوده، برای مشاوره تخصصی و بررسی دقیق با دکتر زهرا کرمانی، فوقتخصص تصویربرداری پستان و زنان تماس بگیرید.
حنانه قهستانی
Weerakkody Y, Campos A, Yap J, et al. Cervical carcinoma. Reference article, Radiopaedia.org
این یک پست مفید برای یافتن پیوندهای شکسته در وب سایت است ، در مورد پیوندهایی که به سمت بیرون شکسته شده اند چیست؟ من می توانم از یک وب سرویس رایگان استفاده کنم اما نمی دانم که آیا این امکان پذیر است. سایت عالی ، کاربری آسان برای استفاده راحت است.
ابزار عالی! من از یک افزونه تغییر مسیر استفاده می کنم تا تمام ۴۰۴ من به صفحه اصلی من ارسال شود اما فکر می کنم بعضی اوقات کم می شود. من می توانم از یک وب سرویس رایگان استفاده کنم اما نمی دانم که آیا این امکان پذیر است.