اسکرینینگ و غربالگری سرطان پستان
تعریف و اهمیت غربالگری
غربالگری سرطان پستان شامل انجام تستهایی برای شناسایی سرطان پستان در افراد بدون علائم است. بسیاری از کشورهای پیشرفته برنامههای ملی غربالگری پستان دارند. ماموگرافی رایجترین روش مورد استفاده در این برنامههاست.
در مطب دکتر زهرا کرمانی، علاوه بر سونوگرافی و غربالگری سرطان، بیوپسی کاملا بدون درد انجام می شود.
غربالگری سرطان پستان یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات در تصویربرداری پزشکی است. به دلیل حساسیتهای احساسی و روانی مرتبط با تشخیص این بیماری، مقالات علمی دربارهی غربالگری پستان به سرعت به رسانههای عمومی راه پیدا میکنند. این اطلاعات گاهی در قالبی غیرعلمی و حتی نادرست منتشر میشوند.
همانند هر تست پزشکی، غربالگری سرطان پستان نیز دارای نتایج منفی کاذب (تشخیص ندادن سرطان در فرد مبتلا) و نتایج مثبت کاذب (تشخیص اشتباه سرطان در فرد سالم) است. ماموگرافی بهعنوان یک روش غربالگری، قادر به تشخیص همهی سرطانها نیست و ممکن است برخی از زنان مبتلا را شناسایی نکند، یا در برخی زنان سالم، نتیجهی اشتباه ارائه دهد. با این وجود، ماموگرافی همچنان بهترین ابزار موجود برای شناسایی زودهنگام و دقیق سرطان پستان محسوب میشود.
منطق غربالگری
هدف از غربالگری این است که تشخیص زودهنگام، شانس بقا را افزایش میدهد.
غربالگری سرطان پستان معمولاً مقرونبهصرفه، کمخطر، امکانپذیر و مبتنی بر شواهد علمی است، اما هزینهها، خطرات و روشهای درمانی در جوامع مختلف متفاوت است.
سه شرط لازم برای اثبات اثربخشی غربالگری سرطان پستان:
۱- تست باید بتواند سرطان را در مراحل ابتدایی شناسایی کند: ماموگرافی در این زمینه موفق بوده است، حتی به حدی که “تشخیص بیشازحد” (Overdiagnosis) یکی از نگرانیهای جدید است.
۲- آزمایشهای تصادفی و کنترلشده باید کاهش مرگومیر را نشان دهند: در مطالعات پزشکی پذیرفتهشده، هفت مطالعه معتبر کاهش مرگومیر را تأیید کردهاند.
۳- پس از معرفی غربالگری در سطح جامعه، نرخ مرگومیر باید کاهش یابد: در کشورهای مختلف، کاهش مرگومیر ناشی از سرطان پستان پس از اجرای غربالگری ماموگرافی مشاهده شده است.
پیشینه تاریخی
افزایش بقا در بیماران مبتلا به سرطان پستان نهتنها به دلیل تشخیص زودهنگام از طریق غربالگری، بلکه به دلیل پیشرفتهای قابلتوجه در درمان نیز بوده است.
امروزه، زنان بیشتری این بیماری را پشت سر میگذارند و روشهای درمانی به نحوی پیشرفت کردهاند که نتایج زیبایی بهتری دارند.
غربالگری سرطان پستان و برخی دیگر از سرطان ها و تشخیص توده در تمامی ارگان ها، زیر نظر دکتر زهرا کرمانی در مطب سونوگرافی ایشان در مشهد، خیابان عارف به صورت تخصصی انجام می گیرد.
ماموگرافی نقش مهمی در کاهش نیاز به جراحیهای گسترده و رادیکال ایفا کرده است.
اولین شواهد علمی در حمایت از غربالگری از طریق مطالعهی Two Counties Trial در سوئد به دست آمد. نتایج این مطالعه هنوز هم مبنای توصیههای غربالگری است و نشان داده که تشخیص زودهنگام میتواند منجر به درمان مؤثر و کمتهاجمی شود.
مطالعات کلیدی:
Two Counties Trial و Health Insurance Plan (HIP) در نیویورک نشان دادند که غربالگری میتواند نرخ مرگومیر را در زنان ۴۰ تا ۷۴ ساله کاهش دهد.
پس از مطالعه HIP، غربالگری ماموگرافی در ایالات متحده معرفی شد، اگرچه هنوز در برخی مناطق بهطور کامل اجرا نمیشود
چالشها و مباحث بحثبرانگیز
۱. سن شروع غربالگری
- در زنان جوانتر، رشد سرطان سریعتر است و ممکن است پیش از تشخیص گسترش یابد.
- برخی از سرطانهایی که در زنان بالای ۵۰ سال تشخیص داده میشوند، ممکن است سالها قبل نیز وجود داشته باشند.
- در برخی کشورها، غربالگری زیر ۵۰ سال توصیه نمیشود، اما در برخی دیگر شروع از ۴۰ سالگی یا حتی زودتر پذیرفته شده است.
- در کشورهایی با منابع محدود، غربالگری برای زنان زیر ۵۰ سال توصیه نمیشود.
۲. سن توقف غربالگری
- بهطور کلی، غربالگری در سنین بالا ممکن است از نظر هزینه، به صرفه نباشد.
- با افزایش امید به زندگی، تحقیقات دربارهی بهترین سن توقف غربالگری همچنان ادامه دارد.
۳. تشخیص بیشازحد (Overdiagnosis)
- متأسفانه، هنوز هیچ ویژگی پاتولوژیکی یا تصویربرداری مشخصی وجود ندارد که بتواند سرطانهای پیشرونده و کشنده را از سرطانهای کمخطر متمایز کند.
- بسیاری از موارد تشخیص بیشازحد، شامل سرطانهای کمخطر مانند DCIS (کارسینوم داکتال درجا) هستند.
- برخی از سرطانهایی که بدون مداخله پیگیری میشوند، تغییر زیادی در طول زمان نشان نمیدهند.
- مطالعات کالبدشکافی نشان دادهاند که تا ۲٪ از زنان در زمان مرگ، سرطان پستان تشخیصدادهنشده داشتهاند.
“Medicine is a science of uncertainty and an art of probability.”
“پزشکی، علمِ عدمقطعیت و هنرِ احتمالات است.”
جمعبندی
ماموگرافی بهترین روش موجود برای غربالگری سرطان پستان است، اما چالشهایی مانند نتایج مثبت و منفی کاذب، تشخیص بیشازحد، و اختلاف نظر دربارهی سن شروع و توقف غربالگری وجود دارد.
شواهد علمی کاهش مرگومیر ناشی از سرطان پستان را پس از اجرای برنامههای غربالگری تأیید کردهاند.
بهبود روشهای درمانی و تشخیص زودهنگام، نقش مهمی در افزایش بقا و کیفیت زندگی بیماران داشته است.
تحقیقات همچنان برای بهینهسازی استراتژیهای غربالگری در گروههای مختلف جمعیتی ادامه دارد.
دکتر زهرا کرمانی، متخصص تصویربرداری (سونوگرافی) و دارای فلوشیپ تصویربرداری پستان و زنان، شما را در تشخیص سرطان ارگانهای مختلف بدن، غربالگری و انجام نمونه گیری ( بیوپسی ) ۱۰۰% بدون درد، در مطب شخصی خود در شهر مشهد، خیابان عارف، همراهی می کند. برای دریافت وقت اینجا کلیک کنید.
حنانه قهستانی
Radiopaedia – Screening for Breast Cancer
آخرین ویرایش توسط Andrew Murphy در تاریخ ۲۳ مارس ۲۰۲۳
من همیشه شنیدهام که غربالگری برای کسانی که علائمی ندارند مفید هست، ولی خودم هنوز تردید دارم. شاید بهتر باشه فقط وقتی علامت خاصی دارم به پزشک مراجعه کنم.
من فکر میکنم که غربالگری سرطان واقعا کمک میکنه تا خیلی از بیماریها در مراحل اولیه شناسایی بشن و درمان به موقع انجام بشه. من خودم هر سال برای ماموگرافی میرم و حس میکنم که این کار کمک زیادی به پیشگیری از بیماریها میکنه.